2006 yılında 3645 sayılı İETT İşletmeleri kuruluş kanuna getirilen değişiklik doğrultusunda, geçtiğimiz yıl UKOME önerisiyle İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi’nde alınan 1500 otobüsün ihale yoluyla sisteme katılması kararına dayandırılarak kentiçi toplu taşımada yeni özel sektör aktörleri yaratılmaktadır.

 

İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğü İdari Encümeni kararıyla, 2009 yılına kadar İstanbul Konut Hizmet ve Yönetim İşletmeciliği A.Ş. olarak faaliyet gösteren İstanbul Otobüs İşletmeleri A.Ş.’ne 172 adet otobüs hattı işletme hakkı, sessiz sedasız tahsis edilmektedir.

Bu husus yasaya aykırıdır.

 

İETT kanunundaki “işletir, işlettirir” değişikliği 1947 yılına çıkarılan bir yönetmeliğe dayandırılarak herhangi bir ihale ilan ve çağrısı yapılmadan doğrudan İstanbul Otobüs İşletmeleri A.Ş.’ne verilmektedir.

 

Bu şirketin ortakları arasında İBB-KİPTAŞ-İSTON-İstanbul Ulaşım A.Ş.-İSFALT bulunmaktadır. Yaklaşık 140 yıllık bir ulaşım altyapısına sahip olan İETT İşletmeleri ise bu şirketin ortakları arasında dahi yer almamaktadır.

 Bunun özel bir anlamı var mıdır?

 

Bunun özel bir anlamı yok ise yaklaşık iki ay kadar önce hem İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğü, hem de İstanbul Büyükşehir Belediyesi yazılı olarak bu şekilde bir ihale olmadığını ifade etmişlerdir.

 

İETT kanunundaki değişiklik özel sektörden hizmet alınmasını amaçlamakta ise de bunun yöntem ve usullerinin ihalesiz olacağını işaret etmemektedir. Kaldı ki Belediye Meclisi kararında da ihale vurgulanmaktadır.

 

Bu yasal değişikliğe dayanarak özel sektörden hizmet alınması işlemi bizzat İETT İşletmeleri tarafından yapılabilirken veya yapılabilecekken devreye Otobüs A.Ş.’nin alınması neye hizmet etmektedir?

 

Yaklaşık bir ay önce İETT tarafından 52 adet çift katlı otobüsün özel kişilerce işletilmesi, hava alanı seferleri ile ilgili 24 otobüslük ve 10 otobüslük turistik hat ihaleleri sonuçlandırılmıştır. 

Daha önceki yıllarda da İETT tarafından 1996’da 175 adet, 1999’da 89 adet, 2002’de 96 adet, 2003’de 676 adet araç yapılan ihalelerle özel halk otobüsü filosuna katılmıştır. Bugün de aynı yöntemle 172 aracın İETT tarafından ihalesinin yapılması mümkün olup yasaya da uygun olacaktır.

 

Ulaşımın yeni aktörü olarak ortaya atılan Otobüs A.Ş. hizmete yönelik bütün işlemleri ihale şartnamesine göre İETT altyapısını ve personelini kullanarak yapacaktır. Her açıdan deneyimsiz olan bu yeni aktör 140 yıllık bir kurum olan İETT’yi nasıl yönlendirecektir?

 

Hizmete yönelik altyapıyı İETT sağlarken parasal işlemler he aşamada Otobüs A.Ş.’ye aktarılmaktadır. Burada mali denetimden kaçınma gibi bir durum mu söz konusudur?

 Yeni aktör olarak bu şirketin seçimindeki sır kamuoyuna açıklanmalıdır.

 

Geçmişte Ayazağa Garajı ve 500 otobüs hattının kiralanması ihalesini kazanan gruba yapısı ve deneyiminin yeterli olmadığı gerekçesiyle onay vermeyen Belediye yönetimi, hiçbir otobüs işletme deneyimi olmayan, geçmişi konut hizmetinden devşirme bir şirkete İstanbul’un otobüs taşımacılığını, nasıl bir güven karşılığı emanet etmektedir?

 Bu nokta düşündürücü olup sorgulanması gereklidir.

 

Mevcut raylı sistem projeleri, metrobüs hattı ve toplam 4.800 adet İETT ve Özel Halk otobüsü filosundan verimli bir şekilde yararlanılamazken yeni bir tür ve aktör yaratmanın, yeni otobüs tahsisinin anlamı araştırılmalıdır.

 

Ortalama günlük otobüs başına yolculuklarının 650–700 olduğu bir sistemde, mevcut 7 bin ticari minibüs, 18 bin taksi, dolmuş, 60 bini aşkın servis aracı içinde otobüs taşımacılığı, dahası toplu taşımacılığın gelişiminin otobüs filosunun artırımı yoluyla olamayacağı akademik ve bilimsel raporlarla ifade edilmektedir. Yapılması gereken mevcut filonun verimli ve akılcı bir biçimde kullanılmasına yönelik önlem ve eylemlerdir.  

 

Otobüs A.Ş. tarafından 25 Ocak 2011 tarihinde yapılacak ihaleye ilişkin idari-özel-teknik şartnamelerle, sözleşme tasarısı, performans kriterleri gibi dokümanlarda da ilginçlikler ve yetersizlikler olduğu gözlenmektedir.

 

Mevcut olanakların yeterli düzeyde kullanılmasına yönelik çabaların denenmediği ve araştırılamadığı bir ortamda otobüs filosunun sayısal olarak artırılmasının ve de bunun Otobüs A.Ş. gibi deneyimi ve yeterliliği olmayan bir tür aracılığı ile gerçekleştirilmeye çalışılması ilginçtir. Bu işlemin ardındakiler araştırılmalıdır.

 

Bu ihale ile İstanbul’da otobüs taşımacılığının geleceği özelleştirme adına, deneyimi ve yeterliliği tartışmalı olan bir şirket üzerinden geçmişte de birçok kez yapılan denemeleri çağrıştırır bir şekilde belirli bir kesime pazarlanmak istenmektedir.

 

İstanbul’un otobüs ulaşım sisteminde bir kaos ve kargaşa yaratmaya yönelik bu yeni haksız ve yasal dayanağı belirsiz girişime karşı, İstanbullu özel halk otobüsü taşımacısı esnaf adına gerekli siyasal, teknik ve yasal mücadele yapılacaktır.

 

Otobüs işletmesinin özelleştirilmesi adına yapılan bu girişimin uygulama prosedürü biçim olarak bazı karanlık noktalar içermektedir. Bunların aydınlatılmaması nedeniyle 25 Ocak 2011 tarihinde yetkisi ve rolü belli olmayan İstanbul Otobüs İşletmeleri A.Ş. tarafından yapılacak ihalenin durdurulması gerektiğini kamuoyu nezdinde İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne iletmeyi görev sayıyoruz.

 Saygılarımızla.